Κύθνος: Εντοπίστηκε ναυάγιο πλοίου που τορπίλισε το υποβρύχιο «Κατσώνης» το 1943

301

Ακόμη ένα ναυάγιο εντοπίστηκε και ταυτοποιήθηκε στα ελληνικά νερά από την ερευνητική ομάδα του Κώστα Θωκταρίδη. Πρόκειται για το επιταγμένο από τη ναζιστική Γερμανία ισπανικό ατμόπλοιο «San Isidro Labrador» που βυθίστηκε μετά από τορπιλική επίθεση από το υποβρύχιο «Κατσώνης» στις 5 Απριλίου 1943, εντοπίστηκε δυτικά της Κύνθου σε βάθος – 98 μέτρων.

Το ναυάγιο βρίσκεται σε άριστη κατάσταση. Οι πλευρικές θύρες που οδηγούν στα εσωτερικά διαμερίσματα του πλοίου είναι ακόμα ανοιχτές. Η τσιμινιέρα του πλοίου παραμένει στην θέση της. Το ναυάγιο έχει καλυφτεί από θαλάσσιους οργανισμούς αλλά, όπως αναφέρει ο Κώστας Θωκταρίδης, «η γενική εικόνα του είναι σαν να έχει σταματήσει ο χρόνος τον Απρίλιο του 1943».

Όπως διαπιστώθηκε, η αιτία βύθισης του «San Isidro Labrador» ήταν μια τρύπα στην αριστερή πίσω πλευρά στο ύψος του μηχανοστασίου, πρύμα από την τσιμινιέρα και προκλήθηκε από τορπίλη που διαπέρασε το κύτος αλλά δεν εξερράγη. Σύμφωνα με τα ιστορικά στοιχεία και την έκθεση του κυβερνήτη του υποβρυχίου «Κατσώνης»​ Βασίλη Λάσκου, το «San Isidro Labrador» εβλήθη με τρεις τορπίλες από απόσταση 400 μέτρων.

Μόνο η μια τορπίλη πέτυχε το «San Isidro Labrador» και αυτή δεν εξερράγη, αλλά με τη δύναμη της ταχύτητας και ώσης που διέθετε (41 κόμβους) εμβόλισε και διαπέρασε την πλευρική λαμαρίνα του ισπανικού πλοίου στο ύψος του μηχανοστασίου σε βάθος 2 μέτρων.

«Ούτε και εμείς θα το ξέραμε, αν δεν μας το ‘λέγαν ο Ισπανός καπετάνιος του επιταγμένου από τους Γερμανούς, αλλά με ισπανική σημαία φορτηγού “San Isidro” και το πλήρωμα του, όταν τους μαζέψαμε απ’ τη θάλασσα ξυλιασμένους απ’ το κρύο. Η μια τορπίλη χτύπησε το στόχο, μα δεν εξερράγη! Ο πρώτος μηχανικός του ισπανικού, που κείνη τη στιγμή βρισκόταν στο μηχανοστάσιο, είδε τη μούρη του θαλασσινού αυτού τέρατος (Monstruo del Mar στα ισπανικά) να φθάνει στον ώμο του και πήγε να του στρίψει! Ε, λοιπόν απ’ το ρήγμα εκείνο μπουκάρισαν στο κύτος τα νερά και το καράβι βυθίστηκε!» έγραψε ο ύπαρχος του «Κατσώνης», Ηλίας Τσουκαλάς, στο βιβλίο του «Υποβρύχιο Υ1- Λάμπρος Κατσώνης, βραβείο Ακαδημίας Αθηνών 1952».

Το υποβρύχιο «Κατσώνης» είχε αποπλεύσει από τη Βηρυτό στις 24 Μαρτίου 1943 για την πρώτη πολεμική περιπολία με τον Αντιπλοίαρχο Βασίλη Λάσκο ως κυβερνήτη. Ήταν επίσης και η πρώτη αποστολή του υποβρυχίου «Κατσώνης» μετά την αποδημία του στόλου από την Ελλάδα, τον Απρίλη του 1941.

«09:32 Πολεμική έγερσις. Χειρίζομεν προς επίθεσιν. 10:00 Βάλλονται 3 τορπίλλαι εις απόστασιν 400 μέτρων 2 των οποίων τα ίχνη διασταυρώνουν καταφανώς τον στόχον» αναφέρεται στην καταχώρηση του ελληνικού υποβρυχίου.

«10:02 Επιφάνεια. Εξόρμησις ομοχειρίας πυροβόλου. Το πλοίον ημιβυθισμένον επέχει προς την ακτήν με πρόθεσιν όπως προσαράξη. 10:03 Βάλλονται 5 βολαί προς παρεμπόδισιν της αναφερθείσης προσπαθείας του εχθρικού πλοίου πλην όμως επί ματαίω καθ΄ όσον ο στόχος εξαφανίζεται ώραν 10:04 υπό την θάλασσαν. Παραμένουν εις την επιφάνειαν της θαλάσσης αι δύο λέμβοι του εχθρικού πλοίου περισυλλέγουσαι ναυαγούς. Το πλοίον έφερεν εις τας παρειάς του και εις το κέρας του πρυμναίου ιστού την ισπανικήν σημαίαν».

Το ατμόπλοιο «San Isidro Labrador» ανήκε στην ισπανική εταιρία Transcomar. Είχε ναυπηγηθεί το 1904 στα R. Williamson & Son στο Workington της Αγγλίας με το όνομα «Guanche» για την Compañía Marítima Canaria, μια ισπανική θυγατρική της βρετανικής Elder & Fyffes με έδρα τα Κανάρια νησιά. Το διαστάσεων 36,6 x 6,8 μέτρων ατμόπλοιο περιήλθε το 1925 στην Hamilton y Cia και μετονομάστηκε σε «Carmen» συνεχίζοντας να ταξιδεύει στα Κανάρια νησιά μεταφέροντας φρούτα προς την πρωτεύουσα Τενερίφη. Το 1929 αποκτήθηκε από τον Álvaro Rodríguez López, έναν σημαντικό εφοπλιστή των Καναρίων νήσων, μετονομαζόμενο σε «San Isidro Labrador».

Το υποβρύχιο «Κατσώνης» λίγες ημέρες νωρίτερα στα πλαίσια ειδικής αποστολής του με την κωδική ονομασία «Boring» αποβίβασε δυο Έλληνες πράκτορες των μυστικών υπηρεσιών με κατάλληλο εξοπλισμό ασύρματο κλπ (υπολοχαγό Γιώργο Ταβερναράκη και ασυρματιστή Αλέξανδρο Γαρδέλη) μεταξύ παλαιάς Μονεμβασιάς και λιμένα Γέρακα στην παραλία Αριάνα. Αποτέλεσμα της αποστολής «Boring» ήταν η δημιουργία αντάρτικων ομάδων και παράλληλα ο έλεγχος κινήσεων των γερμανικών δυνάμεων κατοχής στην περιοχή.

Το «Κατσώνης» στην συνέχεια προχώρησε σε επιθετική περιπολία. Ο πρώτος στόχος του ήταν ένα ιταλικό πλοίο συνοδείας στο Γύθειο, το οποίο και τορπίλισε επιτυχώς στις 2 Απριλίου. Επρόκειτο για το «Tergeste» που είχε ναυπηγηθεί το 1913 στην Ολλανδία ως επιβατηγό ατμόπλοιο. Στην συνέχεια μετακινήθηκε για περιπολία στις Δυτικές Κυκλάδες στην Κύθνο όπου εντόπισε το «San Isidro Labrador».