Παιδιά και έφηβοι εκτεθειμένοι σε „μαθήματα βίας“ από τηλεοπτικές σειρές

102

«Σε σκοτώνω!» Αυτό ήταν το «παιχνίδι» σε νηπιαγωγείο στο Σλέσβιγκ-Χολστάιν, όπου παιδιά πέντε και έξι ετών αναπαριστούσαν τη δράση της δημοφιλούς σειράς «Squid Game» από την πλατφόρμα Netflix. Στη Βαυαρία, η Αστυνομία ερευνά δίκτυο υποκίνησης μαθητών να παρακολουθήσουν τη σειρά, ενώ σύλλογοι γονέων εκφράζουν την ανησυχία τους για την αυξημένη έκθεση των παιδιών και των εφήβων σε υλικό ακατάλληλο για την ηλικία τους.

Η κορεάτικη σειρά «Squid Game», η πλέον επιτυχημένη στην ιστορία του Netflix, αναφέρεται σε 456 καταχρεωμένους ενηλίκους, οι οποίοι, έγκλειστοι σε ένα φουτουριστικό περιβάλλον, αναμετρώνται μεταξύ τους σε φαινομενικά αθώα παιδικά παιχνίδια. Τα παιχνίδια όμως δεν είναι καθόλου αθώα. Όποιος χάνει, πεθαίνει. Στο νηπιαγωγείο του Πίνεμπεργκ, κοντά στο Αμβούργο, τα παιδιά βρέθηκαν να αναπαριστούν τα «παιχνίδια» της σειράς, λέγοντας το ένα στο άλλο «σε σκοτώνω» ή «θα πεθάνεις». Το ίδιο συνέβη και με παιδιά ηλικίας 13 ετών, στο ίδιο σχολικό συγκρότημα. Εκπρόσωπος του νηπιαγωγείου, με επιστολή της προς τους γονείς, ζητούσε «μεγαλύτερη υπευθυνότητα» και «να βάλουν φρένο στα παιδιά τους». Ήταν σαφές ότι τα νήπια είχαν παρακολουθήσει τη σειρά με τους γονείς ή τα μεγαλύτερα αδέρφια τους. Οι νηπιαγωγοί αντιλήφθηκαν τι συνέβαινε, όταν στο τέλος ενός παιχνιδιού τα παιδιά έλεγαν μεταξύ τους «θα σε σκοτώσω». «Προκαλείτε συναισθηματική βλάβη στα παιδιά σας, αν τα αφήνετε να βλέπουν κάτι τέτοιο. Μπορεί να προκύψουν εφιάλτες, φοβίες και ψυχολογικά προβλήματα», αναφερόταν στην επιστολή. «Η σειρά είναι βάναυση, εξυμνεί τη βία και είναι ιδιαίτερα επιβαρυντική για τα παιδιά. Εξ ου και η επείγουσα έκκλησή μας: μην αφήνετε τα παιδιά σας να δουν αυτή τη σειρά. Ούτε καν εάν είστε κι εσείς εκεί», έγραφε η εκπρόσωπος του νηπιαγωγείου, υπογραμμίζοντας ότι η κορεάτικη παραγωγή φέρει σήμανση ως κατάλληλη για άτομα άνω των 16 ετών.

Η σειρά απασχόλησε τις αρχές και στη Βαυαρία, με το Εγκληματολογικό Τμήμα της Αστυνομίας του κρατιδίου να ερευνά υπόθεση διανομής επαγγελματικών καρτών – προσκλήσεων να παρακολουθήσουν τη σειρά, σε τουλάχιστον τρία σχολεία πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης. Στις κάρτες υπήρχε αντίστροφη μέτρηση για την έναρξη της σειράς και «μεμονωμένες ύποπτες αντιλήψεις σε σχέση με την τηλεοπτική σειρά». Σε σχολείο του ‚Αουγκσμπουργκ αναφέρθηκαν διαπληκτισμοί και ξυλοδαρμοί μεταξύ μαθητών, με αφορμή την υπόθεση της σειράς. «Οι δάσκαλοι μας αναφέρουν ότι η σειρά αναπαράγεται στα σχολεία», δήλωσε στο Γερμανικό Πρακτορείο Ειδήσεων (dpa) η Πρόεδρος της Ένωσης Δασκάλων της Βαυαρίας Σιμόνε Φλάισμαν. Ο υπουργός Πολιτισμού του κρατιδίου Μίχαελ Πιατσόλο βλέπει και αυτός «με ανησυχία» τη δημοτικότητα της σειράς. «Το Squid Game συνδυάζει αβλαβή παιδικά παιχνίδια με μαζική βία, ακόμη και ανθρωποκτονίες. Η βία όμως δεν έχει θέση στα σχολεία μας και σε τέτοιες περιπτώσεις αντιδρούμε με την αρχή της μηδενικής ανοχής», δήλωσε.

Σύμφωνα με τον Πρόεδρο της Επιτροπής Γονέων του Βερολίνου Χέρμαν Χάιζε, οι γονείς θα πρέπει να παρακολουθούν στενά τι ακριβώς βλέπουν τα παιδιά τους. Το περιεχόμενο της συγκεκριμένης σειράς «δεν είναι κατάλληλο για την ηλικία τους», τόνισε. Ο κ. Χάιζε, απευθυνόμενος στους γονείς, εξηγεί ότι υπάρχουν τρόποι να εμποδίσει κανείς τεχνικά την πρόσβαση των παιδιών σε ακατάλληλο για την ηλικία τους περιεχόμενο.

Για το ίδιο θέμα, ο Πρόεδρος της Ένωσης Αστυνομικών του Βερολίνου Μπένγιαμιν Γιέντρο, ενόψει του εορτασμού του Halloween, είχε κατατάξει το «Squid Game» στην ίδια κατηγορία με την ταινία «It», από το ομώνυμο βιβλίο του Στίβεν Κινγκ που το 2017 είχε ως αποτέλεσμα να γεμίσουν οι δρόμοι της Γερμανίας με τρομακτικούς κλόουν. Φέτος οι στολές με έμπνευση από την κορεατική σειρά ήταν εξαιρετικά δημοφιλείς.

Αντίστοιχες συζητήσεις με αφορμή το «Squid Game» γίνονται ήδη και σε άλλες χώρες, όπως η Βρετανία και η Ιταλία, με τους ειδικούς να εκφράζουν την ανησυχία τους για ενδεχόμενη υποκίνηση των παιδιών σε πράξεις εκφοβισμού και βίας σε βάρος συνομηλίκων τους. Σύμφωνα με την Berliner Zeitung, σχολείο του Βερολίνου είχε προειδοποιήσει του γονείς των μαθητών του για τη σειρά, συνιστώντας τους να συζητήσουν με τα παιδιά τους για το περιεχόμενό της. Ο Πρόεδρος της Ένωσης Γονέων Χέρμαν Χάιζε ανέφερε ότι αυτή είναι πράγματι η σωστή προσέγγιση.

Την ίδια ώρα, μελέτη της ασφαλιστικής εταιρίας DAK και της Πανεπιστημιακής Κλινικής Έπεντορφ στο Αμβούργο έδειξε ότι κατά τη διάρκεια της πανδημίας αυξήθηκε απότομα ο εθισμός παιδιών και εφήβων στα ηλεκτρονικά μέσα. Ειδικά σε ό,τι αφορά τα ηλεκτρονικά παιχνίδια, η «παθολογική χρήση» αυξήθηκε κατά 52%. Όσο η Γερμανία βρισκόταν σε «lockdown», υπερβολικά πολλά παιδιά και έφηβοι πέρασαν πάρα πολλές ώρες στον ηλεκτρονικό υπολογιστή και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Και μπορεί να υπήρχαν για αυτό καλές δικαιολογίες, αλλά, σύμφωνα με την έρευνα, υπήρξαν και συνέπειες: το 4,1% των εφήβων ηλικίας 10-17 ετών χρησιμοποιούσαν παιχνίδια στον ηλεκτρονικό υπολογιστή κατά τρόπο ο οποίος δεν ήταν πλέον «υγιής» για αυτούς. Πρόκειται για περίπου 220.000 παιδιά και εφήβους, έναντι 75.000 το 2019. Ακόμη πιο μεγάλη είναι τελευταία η επιρροή των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Εδώ το ποσοστό «παθολογικής χρήσης» έχει αυξηθεί από 3,2% σε 4,6% σε σχέση με το 2019.

Όπως επισημαίνεται στην έρευνα, τα αγόρια φαίνεται ότι επηρεάζονται συχνότερα από τέτοια προϊόντα σε σχέση με τα κορίτσια, ιδίως σε ό,τι αφορά τα ηλεκτρονικά παιχνίδια. Ο μέσος όρος παιχνιδιού σε μια εργάσιμη ημέρα είναι τώρα 109 λεπτά, κατά 31% περισσότερο από ό,τι πριν από την πανδημία. Περίπου οι μισοί γονείς από αυτούς που συμμετείχαν στην έρευνα δεν έχουν κανόνες σχετικά με τον τύπο και τη διάρκεια χρήσης των ψηφιακών μέσων από τα παιδιά τους. Από τα παιδιά που ερωτήθηκαν, το 73% δήλωσε ότι ήθελε να διατηρήσει τις κοινωνικές του επαφές, ενώ το 71% να καταπολεμήσει την ανία του ή να ξεχάσει για λίγο τις ανησυχίες του.

Σύμφωνα με τον επικεφαλής της έρευνας και Ιατρικό Διευθυντή στο Γερμανικό Κέντρο για θέματα Εξάρτησης σε Παιδιά και Εφήβους στην Πανεπιστημιακή Κλινική (UKE) Ράινερ Τομάσιους, η υπερβολική χρήση των ψηφιακών μέσων μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια του ελέγχου, με αποτέλεσμα οι σχολικοί, προσωπικοί και οικογενειακοί στόχοι να περνούν σε δεύτερη μοίρα και να οδηγήσουν σε στασιμότητα της ψυχοκοινωνικής ωρίμανσης του ατόμου.

Ο Πρόεδρος της Ένωσης Παιδιάτρων Τόμας Φίσμπαχ προειδοποιεί από την πλευρά του για τον κίνδυνο με το τέλος της πανδημίας η κατάσταση να μην επανέλθει εύκολα στα προηγούμενα επίπεδα.